Rekomendacje KIRP dotyczące korzystania z AI przez radców prawnych

Metryka publikacji

Struktura dokumentu

Publikacja składa się z dwóch części — części ogólnej (rozdziały I–IV) oraz właściwych rekomendacji (rozdział V), plus załączniki.

• Rozdział I — Sztuczna inteligencja: podstawowe zagadnienia — czym jest AI, przykładowe narzędzia, generowanie i trenowanie danych, AI a chmura obliczeniowa, zastosowania w pracy radcy.
• Rozdział II — Przepisy prawa: podstawowe regulacje — dane osobowe (RODO), Akt o AI, prawo autorskie, stosunki umowne, odpowiedzialność za produkt wadliwy, cyberbezpieczeństwo, regulacje dot. radców prawnych, postępowanie karne.
• Rozdział III — korzyści, wyzwania i ryzyka korzystania z AI przez prawników.
• Rozdział IV — wytyczne zagranicznych stowarzyszeń prawników co do AI.
• Rozdział V — REKOMENDACJE — 22 rekomendacje w trzech grupach (poniżej).
• Załączniki — (1) wskazówki dot. optymalnego promptowania, (2) przykłady zastosowań AI (na przykładzie Microsoft 365 Copilot).

Zasady przekrojowe („czerwona nić” dokumentu)

• Nadzór człowieka — AI wspiera, ale radca prawny zawsze weryfikuje i odpowiada za efekt. Nie można „zasłaniać się błędem AI”.
• Tajemnica zawodowa — obowiązek zapewnienia środków technicznych i organizacyjnych chroniących przed ujawnieniem informacji objętych tajemnicą.
• RODO — radca (lub jego organizacja) jest zwykle administratorem; dostawca AI względem danych klienta powinien być podmiotem przetwarzającym (umowa powierzenia / DPA); ocena transferów poza EOG, aktualizacja klauzul, w razie potrzeby DPIA.
• Warunki umowne, nie konsumenckie — kluczowe są zapisy umowy z dostawcą: zakaz trenowania na danych, poufność, szyfrowanie, retencja, odpowiedzialność.
• Informowanie klienta — zależne od ryzyka; narzędzia standardowe w rutynowych sprawach zwykle nie wymagają informowania, sprawy istotne — tak.
• Kompetencje — obowiązek zapewnienia „AI literacy” (art. 4 Aktu o AI): szkolenia przed rozpoczęciem korzystania i cyklicznie.

Rekomendacje (22) — sedno każdej

A. Przygotowanie do korzystania z narzędzi AI (1–11)

1. Cel użycia — najpierw ustal, do czego chcesz używać AI (ogólne wsparcie czy narzędzie specjalistyczne, np. procesowe); od tego zależy wybór narzędzia.
2. Jak działa narzędzie — zweryfikuj dokumentację umowną i techniczną: jak przetwarzane są dane wejściowe/wyjściowe, filtrowanie treści, przepływy i lokalizacja danych.
3. Właściwa umowa — ustal, która umowa (i jej wersja) obowiązuje oraz komplet dokumentów (postanowienia główne, licencyjne, powierzenia przetwarzania).
4. Poufność / tajemnica zawodowa — sprawdź w umowie: własność danych, zakaz trenowania na danych, szyfrowanie, audyty, podwykonawcy, odpowiedzialność dostawcy.
5. Prawa autorskie (input) — ustal, jak umowa reguluje prawa autorskie do zawartości wejściowej i jaki to ma wpływ na wykonywanie zawodu.
6. Ochrona przed roszczeniami IP (output) — sprawdź, czy dostawca zapewnia obronę przed roszczeniami osób trzecich do outputu i pod jakimi warunkami.
7. Ocena pod kątem RODO — role stron, umowa powierzenia, klauzule informacyjne, transfery poza EOG, w razie potrzeby DPIA.
8. Środki bezpieczeństwa — ustal i skonfiguruj środki techniczne i organizacyjne (lokalizacja danych, filtrowanie, instrukcje) chroniące tajemnicę zawodową.
9. Agenci AI — oceń przydatność automatyzacji procesów agentami AI; opisz i aktualizuj dokumentację ich działania.
10. Integracje (API, wtyczki) — oceń warunki techniczne i prawne integracji AI z systemami kancelarii (DMS, bazy, CRM), z uwzględnieniem bezpieczeństwa danych.
11. Fine-tuning — oceń, czy dostosowywać model na danych wewnętrznych; zadbaj o jakość danych, kompetencje i warunki umowne modelu.

B. Wdrażanie narzędzi AI (12–17)

12. Umowy z klientami — sprawdź, czy nie zawierają zakazu/ograniczeń użycia AI lub obowiązku informowania; ustal ewentualne działania dostosowawcze.
13. Informowanie klienta — oceniaj per sprawa wg ryzyka. Standardowe narzędzia w rutynowych sprawach — zwykle bez informowania; sprawy istotne — poinformuj o użyciu i zakresie.
14. Zgoda klienta — może być wymagana m.in. gdy dane klienta miałyby trenować model, AI przejmuje istotną część pracy prawnika zaangażowanego osobiście, albo AI przewiduje wynik sprawy bez weryfikacji człowieka.
15. Wpływ na wynagrodzenie — przy stawce godzinowej AI może uzasadniać opłatę pokrywającą koszt narzędzia (zwłaszcza specjalistycznego). Omów z klientem.
16. Wewnętrzne instrukcje / polityka AI — zasady: do czego wolno/nie wolno używać AI, jakie dane wolno przekazywać, promptowanie, kontrola inputu, weryfikacja i walidacja outputu, szkolenia, monitoring.
17. Szkolenie wstępne — przeszkol użytkowników przed rozpoczęciem korzystania z narzędzia (art. 4 Aktu o AI — kompetencje AI).

C. Stosowanie narzędzi AI (18–22)

18. Regularna ocena narzędzi — cyklicznie oceniaj używane narzędzia i ofertę rynkową; zbieraj informacje zwrotne; wyznacz osoby odpowiedzialne.
19. AI compliance — regularnie przeglądaj i aktualizuj wewnętrzne wytyczne wraz ze zmianami prawa, wytycznych organów i funkcji narzędzia.
20. Regularne szkolenia — cykliczne szkolenia wewnętrzne: dobre praktyki, nowe funkcje, rozwój kompetencji młodszych prawników i aplikantów.
21. Wewnętrzna baza wiedzy — twórz i zarządzaj bazą wiedzy (dokumentacja, analizy, biblioteka sprawdzonych promptów/agentów) w bezpiecznej lokalizacji w infrastrukturze organizacji.
22. Zarządzanie incydentami — wdróż procedurę: rodzaje incydentów, raportowanie do organów i klientów, ewidencja, działania naprawcze i zapobiegawcze.

Jak Cyfrowy Aplikant odpowiada na rekomendacje

Mapowanie funkcji produktu na wybrane rekomendacje (poglądowo):

Źródła

• Rekomendacje dotyczące korzystania z AI — Krajowa Izba Radców Prawnych
• Premiera rekomendacji KIRP dot. korzystania z AI przez radców prawnych